Όταν κάποιο παιδί παρουσιάζει μαθησιακές δυσκολίες π.χ. στην ελληνική γλώσσα, άραγε μπορεί να καταφέρει να μάθει κάποια άλλη ή θα του είναι εξίσου δύσκολο; Μήπως θα του είναι πιο ευκολό;!!;
Για να μπορέσουμε να απαντήσουμε σε ένα τέτοιο ερώτημα θα πρέπει να τα πάρουμε όλα με τη σειρά! Αρχικά τί είναι οι μαθησιακές δυσκολίες;
Ο όρος «μαθησιακές δυσκολίες» χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα σύνολο διαταραχών που μειώνουν την ικανότητα ενός ατόμου να επικοινωνήσει ή να μάθει. οι μαθησιακές δυσκολίες οφείλονται σε δυσλειτουργίες του κεντρικού νευρικού συστήματος που επηρεάζουν τις ικανότητες λήψης, επεξεργασίας και μετάδοσης των πληροφοριών.
Πρόκειται για ένα πολυσυλλεκτικό όρο που μπορεί να αναφέρεται σε πολύ διαφορετικές συνθήκες, όπως: δυσκολίες αντίληψης, εγκεφαλικές δυσλειτουργίες, αυτισμό, δυσλεξία, αναπτυξιακή αφασία κ.α.
Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες επηρεάζουν την ανάγνωση, τη γραφή, την ορθογραφία, τα μαθηματικά, την κρίση και γενικότερα την ικανότητα του παιδιού για μάθηση!
Πιο αναλυτικά τί παρουσιάζει το παιδί με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες; (με παραδείγματα στα αγγλικά για να καταλάβουμε ακριβώς τί μπορεί να κάνει σε μία ξένη γλώσσα)
ΔΙΑΒΑΣΜΑ: •διαβάζουν αργά, συλλαβιστά, χωρίς άνεση και ροή •δυσκολεύονται να διακρίνουν γράμματα που μοιάζουν οπτικά (π.χ.: b/d, m/n, l/t, u/n., p/d) •παραποιούν λέξεις που μοιάζουν οπτικά π.χ.: διαβάζουν horse αντί house, team αντί meat •δεν κατανοούν πλήρως το αναγνωσμένο κείμενο •πηδούν ή χάνουν τη σειρά που βρίσκονται όταν διαβάζουν •δεν σταματούν στα σημεία στίξης
ΓΡΑΠΤΗ ΕΚΦΡΑΣΗ: •παραλείπουν, προσθέτουν ή αντιμεταθέτουν γράμματα ή και συλλαβές (kood αντί could, wood αντί would) •μπερδεύουν φθόγγους που συγγενεύουν φωνολογικά (π.χ.: b/d, th/w) •δεν διακρίνουν την ηχητική διαφορά μεταξύ λέξεων που μοιάζουν ηχητικά (think/thing, back/bag, not/nod) •αντιστρέφουν γράμματα (π.χ.: p/b, b/d, d/q/) •κάνουν λάθη στις αποστρόφους (γράφουν Toms’ book αντί για Tom’s book) •δεν βάζουν τελείες •κάνουν ορθογραφικά λάθη σε λέξεις που έχουν διδαχθεί συστηματικά •δεν τηρούν τα απαραίτητα διαστήματα μεταξύ λέξεων •δυσκολεύονται να γράψουν πάνω στις γραμμές του φύλλου εργασίας •κρατούν το μολύβι αδέξια •η εμφάνιση του γραπτού τους είναι ακατάστατη (μουντζούρες) •δυσκολεύονται να αναπτύξουν τις ιδέες και τις σκέψεις τους γραπτώς
ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ: •δεν κατανοούν σύνθετες προτάσεις ή οδηγίες •δεν καταλαβαίνουν μεταφορές, παρομοιώσεις ή τις πολλαπλές έννοιες μιας λέξης (it’s raining cats and dogs) •δυσκολεύονται με τις προθέσεις και την έννοιά τους. •δεν καταφέρνουν να συντάξουν ορθά τα λόγια τους •δυσκολεύονται να επιλέξουν και να χρησιμοποιήσουν την κατάλληλη λέξη καθώς μιλούν, με αποτέλεσμα να κολλάνε, να χρησιμοποιούν ακατάλληλες λέξεις ή να καταφεύγουν σε γκριμάτσες προκειμένου να επικοινωνήσουν •παραλείπουν άρθρα, υποκείμενα, αντικείμενα όταν μιλούν •μπερδεύουν τη σειρά στους χρόνους των ρημάτων (shake – shaken -shook αντί shake – shook – shaken) •δυσκολεύονται να μάθουν το λεξιλόγιο
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: •παρουσιάζουν κοινωνική ανωριμότητα σε σύγκριση με τους συνομήλικούς τους •δεν ζητούν επεξηγήσεις όταν δεν κατανοούν κάποια πληροφορία •δυσκολεύονται να διακρίνουν και να ερμηνεύσουν μη λεκτικές πληροφορίες που μας βοηθούν να αναλύσουμε τη συναισθηματική κατάσταση του συνομιλητή μας (έκφραση προσώπου, τόνος φωνής, κινήσεις του σώματος) •δυσκολεύονται να διατηρήσουν μια συζήτηση
Τα ελληνικά χαρακτηρίζονται ως φωνολογικά διαφανής γλώσσα τα αγγλικά ως φωνολογικά αδιαφανής
Τί σημαίνει αυτό; Πως το κάθε γράμμα που διαβάζω στα ελληνικά τις περισσότερες φορές ο ήχος που το συνοδεύει (δηλαδή το φώνημα) θα ακούγεται το ίδιο, για παράδειγμα όταν διαβάζω /α/ πάντα το προφέρω ως /α/!
Ενώ για παράδειγμα, στην αγγλική γλώσσα, το γράμμα a αντιστοιχεί στον ήχο /a/ όπως apple, ant και το γράμμα o αντιστοιχεί στον ήχο /ο/ όπως dog, on ,σύντομα όμως θα κληθώ να διαβάζώ και να γράφω σωστά λέξεις όπως ball, love, some, tall στις οποίες τα ίδια γράμματα προφέρονται αντίστροφα
Η γαλλική και η γερμανική χαρακτηρίζονται ως φωνολογικά ημιδιαφανείς γλώσσες δηλαδή παρουσιάζουν σχετική σταθερότητα στο φωνολογικό τους σύστημα
Η ισπανική και η ιταλική γλώσσα θεωρούνται φωνολογικά διαφανείς γλώσσες καθώς υπάρχει στενή αντιστοιχία μεταξύ ήχων στον προφορικό λόγο και γραμμάτων στο γραπτό
Τα χαμηλότερα ποσοστά δυσλεξίας έχουν αναφερθεί σε χώρες όπως Κίνα και Ιαπωνία που χρησιμοποιούν λογογραφικά ή ιδεογραφικά γλωσσικά συστήματα
Μη ξεχνάτε όμως!! Όλα τα παιδιά μπορούν να μάθουν!!!!! Ωραία μπορεί να δυσκολευόμαστε λίγο σε κάποια πράγματα, τι σημαίνει πως τα παρατάμε; ή δεν κάνουμε τίποτα γι αυτό;
Πάντα υπάρχει λύση και τρόπος για καλύτερη μάθηση σε όλους τους τομείς!! Για δες εδώ:
1) Πολυαισθητηριακή Διδασκαλία: ονομάζεται η διδασκαλία εκείνη που βασίζεται στην χρήση και την συμβολή όλων των αισθήσεων του παιδιού, προκειμένου να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Προσπαθούμε να εμπλέξουμε όσο το δυνατόν περισσότερες αισθήσεις μέσω της ανάγνωσης, της ακρόασης, της ομιλίας και της γραφής. Η ταυτόχρονη χρήση/εμπλοκή ματιών, αυτιού, χεριών και σώματος θα βοηθήσει το μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες να απορροφήσει, να αφομοιώσει και να μάθει ακόμα καλύτερα. -Ταυτόχρονη χρήση ερεθισμάτων (οπτικό, ακουστικό, κιναισθητικό). -Η οργάνωση υλικού ξεκινά από το απλό και προχωρά στο πιο σύνθετο. -Συστηματικές επαναλήψεις για ενίσχυση της μνήμης. -Φωτογραφίες, βίντεο, υπολογιστικά προγράμματα, διαδίκτυο, τραγούδια, ποιήματα, σύμβολα, χειρονομίες, συζήτηση, παιχνίδια-παζλ, κτλ.
2) Διδασκαλία φωνολογικής ενημερότητας: διακρίσεις φωνημάτων, με ρύμες, με ρυθμικά τραγούδια, με flashcards. Για να διδάξουμε τους ήχους μιας γλώσσας ξεκινάμε από τα γράμματα που εμφανίζονται πιο συχνά και προχωρούμε σε αυτά που είναι πιο σπάνια. Κάνουμε ασκήσεις όπου οι μαθητές καλούνται να σπάσουν τις λέξεις στα δομικά στοιχεία που την αποτελούν και στη συνέχεια τους ζητάμε να τα ξανασυνθέσουν μεταξύ τους. Ακόμα όταν τους μαθαίνουμε καινούργιους ήχους και σύμβολα, διδάσκουμε μόνο ένα ή δυο τη φορά. Ζητήστε από το μαθητή να μιμηθεί τις κινήσεις που κάνει το στόμα σας όταν λέτε τον ήχο και ενώ το λέει να ανιχνεύει παράλληλα με το δάχτυλο του το γράμμα!!!
3) Εξατομικευμένη Διδασκαλία: Κάποιοι μαθητές μπορεί να γράφουν τις απαντήσεις τους, κάποιοι άλλοι να αναζητήσουν και να παρουσιάσουν πληροφορίες ή να απαντήσουν προφορικά. Σε ομαδικές ασκήσεις οι μαθητές που είναι καλύτεροι στη ξένη γλώσσα μπορούν να αναλαμβάνουν το αναγνωστικό ή το γραπτό μέρος και αυτοί που δεν τα καταφέρνουν τόσο καλά να συμβάλλουν με άλλους τρόπους, π.χ. να απαντήσουν προφορικά, να υποδυθούν ένα ρόλο, να φτιάξουν κάτι, κτλ. Η ανάθεση των εργασιών για το σπίτι καλό είναι να διαφέρει από μαθητή σε μαθητή, ανάλογα με το επίπεδο δυσκολίας και τον όγκο εργασίας στον οποίο ο καθένας μπορεί να ανταπεξέλθει. Να μη λαμβάνουμε υπόψη τα ορθογραφικά λάθη των μαθητών αυτών κατά τη βαθμολόγησή τους. Τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούμε τους μαθητές μας θα πρέπει να προσαρμόζονται στις ικανότητες του κάθε παιδιού, π.χ. επιβραβεύουμε την προσπάθεια του μαθητή και όχι τόσο την ικανότητα του να γράψει σωστά μια λέξη.
4) Διασκεδαστικό Μάθημα: Συγκεκριμένα το τραγούδι βοηθάει στη φωνολογική ενημερότητα, στη σωστή προφορά, στην ταχύτητα εκφοράς λόγου, στην εκμάθηση λεξιλογίου, γραμματικών μορφών. Η δραματοποίηση ρόλων συντελεί στη χρήση επικοινωνιακού λόγου και στη συγκράτηση στοιχείων από τη μνήμη. Το παιχνίδι μπορεί να αξιοποιηθεί για την εκμάθηση γλωσσικών πληροφοριών, όπως αριθμοί, γραμματικά φαινόμενα.
Άρα η απάντηση στο συγκεκριμένο καυτό ερώτημα είναι πως εννοείται μπορεί το κάθε παιδί να μάθει όποια γλώσσα θέλει, αρκεί να βρούμε τον τρόπο που του ταιριάζει καλύτερα, και το κυριότερο να το θέλει και το ίδιο το παιδί!!! Ποτέ δεν πιέζουμε να μάθει το οτιδήποτε κάποιος αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα που θα αναπτύξουμε κάποια άλλη στιγμή! Για την ώρα bye bye και au revoir!!!
Ψύρρα θεοδώρα, Λογοθεραπεύτρια
Τύρναβος
Λογοπατήματα 